Waarom ik liefst overal een punt van maak

Waarom ik liefst overal een punt van maak

Het mooiste moment bij een presentatie is voor mij als bij een zaal vol mensen ineens 'het muntje valt': in één klein moment ontstaat een nieuw inzicht en weten ze iets wat ze eerst nog niet wisten. Toekijken terwijl dat gebeurt vind ik extreem leuk. Verslavend leuk zelfs. Hoe kwam ik aan deze verslaving? Door te leren windsurfen...

Ook als je je er zelf nooit aan gewaagd hebt, heb je vast weleens iemand voor het eerst zien surfen. Zo niet, ziehier:

Je staat onvast op een wiebelding dat rap nog veel wiebeliger wordt als je probeert het zeil uit het water te trekken. En dan vangt dat stomme zeil ook nog eens meteen wind terwijl je daar nog lang niet aan toe was. Ter compensatie steek je je kont zo ver mogelijk naar achteren zodat je hoofd in ieder geval boven die plank blijft. En terwijl je zo wankelt weet je dat dat krampachtige evenwicht niet lang gaat duren. Wat het ook niet doet. Heel vaak niet.

Maar na een dag of twee/drie ploeteren verandert dat compleet. Ineens merk je, tijdens het voor de zoveelste keer achterover vallen, dat je eerst heel eventjes ontspannen aan dat zeil hangt. Vervolgens lazer je evengoed in het water, maar eerst voel je heel kort iets wat lijkt op evenwicht. Bij een volgende poging ga je weer achterover hangen, maar nu iets voorzichtiger. En verrek! Je blijft gewoon staan! Gewoon rechtop, beetje naar achter hangend. Het voelt niet meer krampachtig en ziet er ook niet meer knullig uit. Op dat ene moment weet je: 'Ik kan dit écht!' En is ineens de grens van jouw mogelijkheden een flink stuk opgeschoven. En mag die wind ook best wat harder.

Op mijn veertiende heb ik leren windsurfen. En vijf jaar later begon ik bij een zeilschool met surfles geven. Daar kwam ik erachter dat ik het ook érg mooi vind toe te kijken als iemand anders dat moment van 'ineens' begrijpen/kunnen beleeft. En dat de ultieme kick is: eerst iemand helpen tot dat moment te komen en dán toekijken. Of, bonus-leuk, iemand anders leren lesgeven: een kick krijgen door iemand te helpen een kick te krijgen door nóg iemand te helpen een kick te krijgen, als u mij nog volgt...

En dat moois gebeurt dus niet alleen op het water. Bij een presentatie valt er meestal ook iets te te begrijpen en gebeurt als het goed is precies hetzelfde. Als dat lukt, zie je ineens bij een zaal vol mensen het muntje vallen. En ook daar is het bijzonder leuk toe te kijken als een spreker meemaakt als bij een publiek ineens iets doordringt.

En daarom maak ik overal graag een punt van. Of help ik jou je punt te maken. Dan zit ik eerste rang als de muntjes vallen :-)

Los je probleem op met aandacht (en niet met geld)

Los je probleem op met aandacht (en niet met geld)

Hoe voorkom je dat je 9 jaar werkt, 200 miljoen euro verstookt en helemaal niets bereikt?

Kijk eerst (nog) maar eens naar deze TED Talk van Rory Sutherland. Hij is 4 jaar oud, maar ik blijf 'm gaaf vinden:

Sutherland wil in elke organisatie een Detail Officer aanstellen: iemand met veel macht, maar weinig middelen. Zo iemand kan dan alleen maar met beperkte middelen oplossingen gaan zoeken. Als die Detail Officer Rory Sutherland zelf zou zijn, dan kwam het vast goed.

Als je iemand veel geld geeft, dan wordt een probleem vanzelf een financieel probleem. Geld wordt dan dus oplossing-voor-alles en je vergeet breed te kijken. En da's niet eens het enige probleem.

Hoe meer geld je ergens inpompt, hoe minder ruimte er is voor mislukking. Zelfs als het eigenlijk al aan het mislukken is blijf je er geld in steken omdat anders het ál geïnvesteerde geld weggegooid is.

Maar als je beperkte middelen krijgt (geld, tijd wat dan ook):

  • sta je veel meer open voor elke mogelijke oplossing omdat je er niet  klakkeloos geld tegenaan kunt smijten en
  • is het lang zo erg niet als je oplossing een beetje of helemaal mislukt.

Bovendien word je gedwongen na te denken welk probleem je écht op te lossen hebt. In best veel gevallen kun je afvragen of dat hele probleem er wel echt is...

Pas op... Een zwembad!

Pas op... Een zwembad!

Toen ik hier reed in Hoogkerk (dorp dat door stad Groningen is opgegeten) kwam ik een bord tegen dat waarschuwt. Voor een zwembad. 

Maar zwembaden zijn heel niet gevaarlijk.

Natuurlijk probeert dat bord te zeggen dat in de zomer zomaarineens heel wat fietsers de weg over kunnen steken die van en naar het zwembad gaan dat aan deze weg ligt.

De weg zelf is er niet bepaald duidelijk over: hier is het zwembad namelijk. Nee, niet gezien? Ik ook niet. Pas toen ik er jaren later zelf moest wezen en er bewust naar zocht vond ik het.

Maar wat nou als je niet toevallig uit deze buurt komt en je rijdt hier? Erachter komen wat precies bedoeld wordt en waar het gevaar dan zou zijn duurt ruimschoots langer dan de tijd die nodig is een fietser aan te rijden.

Dat kan best anders

Als je automobilisten wil waarschuwen voor plots overstekende voetgangers of fietsers zou je het ook anders kunnen aanpakken.

Op allerlei plekken is met succes shared space toegepast (compleet met leuk accentje):

Bij het invoeren van zo'n gebied wordt meestal geklaagd dat het onveiliger voelt. Maar da's nou net de bedoeling! Leuk, zo'n bord dat vertelt dat het onveilig is, maar het voelt helemaal niet onveilig. Zeker niet als je waarschuwt voor een zwembad.

Het zou beter zijn dat je het gevoel zou hebben dat er maar zo iemand kan oversteken op een onhandig moment. Met zo'n gevoel gaan je min of meer vanzelf rustiger rijden en beter opletten.

In het verre oosten doen ze dat trouwens al tijden, zo'n shared space...

Pas op voor mensen die gelijk (denken te) hebben

De laatste tijd hoor ik steeds vaker gepraat over dingen die nog moeten gebeuren met een stelligheid die me wat griezelig voorkomt.

Mooi hoor, dat je goed in je vak bent. Of dat een massa mensen gaat knikken van je verhaal. Maar dat geeft je niet het patent op de waarheid. Echt niet. Als je heel erg goed bent, zit je er misschien nét iets minder vaak naast dan leken, maar niet heel veel minder.

Ook experts hebben het namelijk nogal vaak mis. Kijk maar eens naar deze lijst met mislukte technologie-voorspellingen bijvoorbeeld:

tech-predictions.png

Hoe meer iemand zich als expert afficheert en hoe stelliger deze is in een bewering, hoe minder geloofwaardig deze zal zijn voor me.

Of zit ik er nou ook heel erg naast?

None shall pass!

Als je met de fiets naar gindse hal wil gaan, dan moet je van links of van rechts naderen. Van voren mag niet.

Echt niet.

En voor als je ‘t daarmee niet eens bent: de twee hekjes staan zó dicht op elkaar dat je zelfs als voetganger best slank/lenig moet zijn om erlangs te kunnen.

Je kunt natuurlijk gewoon door de heg gaan (je zou de eerste niet zijn). Maar dan stuit je wel om de haverklap op nieuw draad (zie rechts) om je tegen te houden. Dat wordt er overigens steevast weer af gesloopt (zie links).

Inmiddels is er al een lachwekkend aantal pogingen gedaan om te zorgen dat mensen niet meer langs dit pad fietsen (hoe dúrven ze!)… Deze klucht duurt al minstens een jaar en is voor de liefhebber te bewonderen op het Zernikecomplex van de Rijksuniversiteit Groningen.

Of zou het zin hebben ze te wijzen op de mogelijkheid van omdenken? Vast niet zeker?

Als je iemand iets wil duidelijk maken is het best verstandig je af te vragen of men de boodschap wel van je wil aannemen. Ook al ben je de baas. Zou het een idee zijn ze dit filmpje te laten zien?

Welk deel van het woord 'nee' begrijp je niet?

 Stel, je hebt een schildersbedrijf hebt en je schuift dit bij me in de brievenbus…   Als overduidelijk is dat ik helemaal geen foldertjes wil (welk deel van het woord ‘nee’ begreep je niet?)… En als je als schilder best had kunnen opmerken dat niet alleen de deur, maar ook de hele voorgevel net vers in de verf zit (en nog netjes ook)…   Wat heeft je dan bezield?  Wat de bedoeling is geweest weet ik niet. Het effect is in ieder geval dat ik je stom vind. En absoluut niet geloof dat je enige interesse hebt in wat  ik  wil.   Dus denk je dat ik er nog over peins om ooit klant bij je te worden?   Misschien was het handig geweest om niet alleen aandacht te besteden aan je foldertje, maar aan de hele boodschap die je had willen laten overkomen…?   

Je hebt dus een schildersbedrijf hebt en je schuift dit bij me in de brievenbus: een kaartje met dat je nog ruimte hebt voor nieuwe klussen.

Maar wat nou als overduidelijk is dat ik helemaal geen foldertjes wil.
En dat je zeker als schilder best had kunnen opmerken dat niet alleen de deur, maar ook de hele voorgevel net vers in de verf zit, en nog netjes ook.

Welk deel van het woord 'nee' begrijp je dan niet?

Wat de bedoeling is geweest weet ik niet. Het effect is in ieder geval dat ik je stom vind. En absoluut niet geloof dat je enige interesse hebt in wat ik wil. Jij hebt ruimte voor nieuwe klussen. En ik heb daar aandacht voor te hebben.

Misschien was het handig geweest om aandacht te besteden aan de hele boodschap die je had willen laten overkomen en niet alleen aan je mooi gekleurde kaartje?

Leren is niet leuk...

… Maar iets net geleerd hebben en kunnen is wél leuk. Of de voorpret van iets gaan kunnen.Maar als je het nog niet weet of nog niet kunt, het lukt niet meteen en je moet het dus leren, dan is het anders.

Als je iemand wil helpen om iets te kunnen of begrijpen is het goed je in ieder geval rekening houdt met:

  • dat de ander een hindernis zal moeten nemen om het te kunnen: het kost inspanning en zal eerst ook een aantal keren mislukken;
  • dat de ander het ook echt moet willen kunnen (want anders wil-ie de hindernis ook niet nemen).

Ik zie ongelooflijk vaak dat dit niet wordt onderkend, hoe logisch het ook lijkt: de ander moet het leren of het is heel eenvoudig.

Misschien is dit een mooie eye opener:

Een goede uitleg maak je niet - die ontstaat!

Als je een uitleg al vaker met succes hebt gegeven, als je heel ervaren bent en goed thuis bent in de materie: kun je dan zeggen dat je uitleg ‘dus’  goed is?

Nou nee.

Een uitleg die goed is wordt niet (enkel) door jou gemaakt, maar die ontstaat…

Leren peddelen…

Jaren geleden probeerde ik een jongetje van 8 aan te leren hoe te peddelen met een boot. Dat deed ik al jaren als voorbereiding op het leren zeilen. Meestal liet ik kort even zien hoe het moest en vertelde ik wat ik deed. Vervolgens liet ik de groep kinderen zelf oefenen.

De meesten konden na 10 minuten peddelen en verveelden zich na 20. Kennelijk deed ik dat dus goed…

Totdat ik dat ene jongetje probeerde peddelen te leren.

Ik gaf uitleg terwijl ik liet zien hoe het moest. Daarna liet ik hem zelf oefenen. Maar hij hield de peddel maar met één hand vast en roerde daarmee vruchteloos in het water. En ik had hem dus wél verteld dat-ie twee handen moest gebruiken!

Ook hem door de bewegingen heen praten terwijl hij in de boot zat hielp niet.
Of mijn uitleg langzamer herhalen en met minder details.
Of hem de kunst van een ander kind laten afkijken.
Of even afwachten tot hij het zelf zou ontdekken.

Na veel meer dan 20 minuten en heel wat pogingen probeerde ik iets wat ik nog niet eerder had hoeven doen bij peddel-les. Ik ging bij het mannetje in de boot zitten en legde zijn handen op de mijne. Vervolgens ging ik peddelen en voelde hij de bewegingen die ik maakte. Dit deed ik maar heel eventjes en gaf hem daarna de peddel. En hij kon vrijwel meteen peddelen.

De uitleg die al heel vaak goed had gewerkt had op dit ene jongetje geen enkel effect. Een (voor mij) nieuwe uitleg zonder woorden bleek nodig te zijn. Door te blijven proberen ontstond er iets wat werkte.

Een geslaagde uitleg

Een uitleg is pas geslaagd wanneer hij begrepen wordt. En een geslaagde uitleg is op z’n minst het resultaat van:

  • een werkende verbinding tussen jou en degene die je iets wil uitleggen;
  • aansluiting vinden bij de al aanwezige kennis/vaardigheid van de ander;
  • de ander moet wat jij wil uitleggen ook willen snappen;
  • jouw actie (vertellen, laten zien, laten voelen, situatie creëren, etc.);
  • het ‘binnenkomen’ van je uitleg bij de ander;

Er zijn zeker nog meer dingen die ertoe doen. Als je je maar begint met realiseren dat je een goede uitleg maar deels in de hand hebt en niet een handeling is, maar een gevolg.

Het IKEA-effect: de vijand van een goede oplossing

Ooit een kastje gekocht bij een zeker Zweeds woonwarenhuis? Dat je het na uren zwoegen eindelijk in elkaar hebt gezet? En dat je daar heel trots op bent? En dat, terwijl je volmaakt tevreden naar je werk kijkt, iemand binnen komt en zegt dat de deurtjes scheef zitten?

Of dat je bijvoorbeeld een mooie handleiding hebt geschreven, met mooie plaatjes en simpele woorden. Perfect stukje werk, al zeg je het zelf. En dan blijkt dat er mensen zijn die het toch niet hebben begrepen…

Dit gebeurt ons allemaal: je maakt iets en je wordt er ‘verliefd’ op. Of in ieder geval zie je de fouten niet meer (of wil je ze niet meer zien). Dit wordt het IKEA-Effect genoemd. Het is denk ik een heel belangrijke oorzaak waarom je werk aflevert waar je tevreden over bent maar waar anderen niks mee kunnen.

Gelukkig is het IKEA-effect nog best eenvoudig te voorkomen.

Voordat je begint kun je het beste jezelf dwingen om in deze mindset te komen:

  • Je werk IS nooit goed!
    Wat jijzelf ook gaat vinden van je werk: daarmee is het nog niet goed. Jij bent niet in staat om objectief te bepalen of je werk goed is. Hoogstens vind je zelf dat je het goed hebt gedaan. Leuk voor je. Maar da’s slechts één van de 7 miljard mogelijke meningen.
  • Jouw mening over je werk is meestal niet erg belangrijk.
    Natuurlijk moet je in ieder geval zelf tevreden zijn over je werk. Maar als je werk voor een ander maakt is jouw eigen mening over je werk maar één mening. De mening van degene voor wie je werkt is vele malen belangrijker.
  • Doordat je het zelf maakt, ga je je werk beter vinden.
    Je valt zeer waarschijnlijk ten prooi aan het IKEA-effect: doordat je zelf je werk maakt ga je er een beetje verliefd op worden. Als iemand anders precies hetzelfde had geproduceerd had je er misschien heel anders over gedacht.

Zorg dat je dit in je hoofd hebt zitten of opgeschreven en voor je neus. Dan ga je er hopelijk niet meer blind vanuit dat je ‘goed’ werk gaat leveren.

Om te zorgen dat je vervolgens werk oplevert dat ook goed wordt gevonden door de mensen voor wie je het doet zou je het volgende kunnen doen:

  • Laat je werk checken voordat het groot is.
    Als je te laat je werk laat beoordelen door de mensen van wie de  mening belangrijk is, dan is het vaak te laat om nog iets te veranderen. Bij een kleine klus is dit minder belangrijk, maar bij een grote klus wel.
    Stel een grote klus maar voor als een vrachtwagen. Je kunt je dan voorstellen dat je veel makkelijker van tempo en richting kunt veranderen als je er nog niet zo hard mee rijdt.
  • Laat je werk checken door degene van wie je de ‘moeilijkste’ feedback verwacht.
    Bij iets wat begrepen moet worden bijvoorbeeld kan dit de persoon zijn die het minst snel van begrip is. Of wie maar het meest sceptisch is.
  • Wantrouw die ene mening: zorg voor meer.
    Natuurlijk is het mooi dat een belangrijk iemand tevreden is over je klus. Maar als je iets maakt voor meer mensen dan die ene persoon, dan is die ene mening niet genoeg: misschien is die persoon een fan, snel van begrip, had z’n dag niet, etc. Vind meer  mensen met een mening. Je zult tussen al deze meningen al snel ontdekken waar je werk nog aandacht nodig heeft.

Mocht je nog meer manieren weten om te voorkomen dat je ten onrechte verliefd wordt op je eigen werk hoor ik dat heel graag!!